МҚҰ қарыз алушыны қалай тексереді

Жаңартылды 04.10.2026 · ҚР заңдары және ҚНРДА нормативтері бойынша тексерілді

Қазақстанда «тексерусіз» қарыз енді берілмейді: 2025–2026 жылдардан бастап микроқаржы ұйымдары (МҚҰ) қарыз алушының кредиттік тарихын, табысын және борыштық жүктемесін тексеруге міндетті, ал онлайн-шартқа тек биометриялық сәйкестендіруден кейін ғана қол қойылады. Төменде — нақты не тексерілетіні, қандай ережелер бойынша және тексеру туралы кейін нені біле алатыныңыз.

Кредиттік есеп

Қарыз беру туралы шешім қабылдамас бұрын МҚҰ сіздің кредиттік есебіңізді сұратып, онда мыналарды қарайды:

• қарыз алудан ерікті түрде бас тарту — егер сіз мұндай бас тартуды белгілеген болсаңыз, МҚҰ қарыз беруден бас тартуға міндетті;
• мерзімді әскери қызметке шақыру — мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерге микрокредит берілмейді;
• бұрынғы және қазіргі қарыздар — мерзімі өткен берешектің бар-жоғы және қазірдің өзінде қанша төлеп жүргеніңіз;
• ойын бизнесіне төлемдер — егер соңғы жарты жылда ойын операторларына жалпы сомасы 300 000 ₸-ден асатын кемінде 6 төлем жасалса, рұқсат етілген борыштық жүктеме екі есе төмендейді;
• басқа МҚҰ мен банктердегі жабылмаған өтінімдер — мұндай өтінім бойынша шешім шықпайынша, жаңа кепілсіз қарызды мақұлдауға болмайды.

Егер адам бір сағат ішінде екі немесе одан көп кредиторға өтінім берсе, кредиттік бюро бұл туралы Ұлттық Банктің антифрод-орталығына нақты уақыт режимінде хабарлайды.

Табыс

Сіздің келісіміңізбен МҚҰ табысыңызды банк үзінділері, БЖЗҚ мен мемлекеттік дерекқорлардың деректері, карта бойынша айналымдар арқылы бағалайды. Ең төменгі талап — табыс ең төмен күнкөріс деңгейінен (ЕТКД) кем болмауы керек: 2026 жылы бұл 50 851 ₸ және отбасының кәмелетке толмаған әрбір мүшесіне осы соманың жартысы. Табыс бұдан аз болса, МҚҰ бас тартады.

• 21 жасқа толмаған қарыз алушылардың тек ресми табысы ескеріледі: анықтамамен расталған жалақы немесе стипендия, агрегатор арқылы такси жүргізуден түскен табыс. Карта бойынша айналымдар есепке алынбайды.
• Атаулы әлеуметтік көмек алушылар мен құмар ойындарға тартылу белгілері бар адамдардың да тек ресми табысы ескеріледі.
• Зейнеткерлер үшін зейнетақы түсетін шоттың үзіндісі ресми табыс ретінде есептеледі.

Борыштық жүктеме

Борыштық жүктеме коэффициенті (БЖК) — барлық қарыздар, оның ішінде жаңасы бойынша ай сайынғы төлемдердің 6 айдағы орташа табысқа қатынасы. МҚҰ үшін шекті мән — 0,5. Соңғы бір жылда мерзімі 90 күннен асқан берешегі болған қарыз алушылар мен «ойыншылар» үшін — 0,25.

Биометрия және жеке басты растау

• Микрокредиттің онлайн-шартын биометриялық аутентификациясыз жасасуға тыйым салынған. Қол қоярдың алдында сізге push-хабарлама немесе SMS арқылы бір реттік код келеді.
• Ұлттық Банк жүйесі арқылы биометриялық сәйкестендіру сома 35 АЕК-тен (151 375 ₸) бастап, қысқа мерзімді қарыздар бойынша 15 АЕК-тен (64 875 ₸) бастап, ал алаяқтық тәуекелі жоғары болғанда кез келген сомада міндетті.
• Егер кредиттік тарихта әлі бірде-бір қарыз болмаса, ал кепілсіз қарыз 75 АЕК-тен (324 375 ₸) асса, шартқа тек кеңседе жеке өзіңіз қол қоясыз.
• 21 жасқа толмаған және 55 жастан асқан қарыз алушыларға қосымша келісім қажет: ол eGov немесе кредиттік бюро арқылы ЭЦҚ-мен не кеңседе қағаз жүзінде жеке рәсімделеді.
• Некеде тұрған адам 1 000 АЕК-тен (4 325 000 ₸) бастап кепілсіз қарыз алса, жұбайының келісімі керек; отбасылық жағдайды МҚҰ АХАТ орталықтандырылған жүйесі арқылы тексереді.
• 01.10.2026 бастап интернет арқылы берілетін қарыздар бойынша МҚҰ алаяқтық белгілеріне арналған сауалнаманы қосымша толтырады.

Скоринг және шешім

Міндетті тексерулерден бөлек, әр МҚҰ тәуекелді өз моделі бойынша бағалайды. Бұл үшін жасанды интеллектті пайдалануға рұқсат етілген, бірақ шешімге бәрібір ұйымның өзі жауап береді. Бас тартудың міндетті негіздерін — мерзімі өткен берешек, БЖК-нің шектен асуы, табыстың төмендігі, кешірілген борыштар — қарыз беруден неге бас тартады мақаласында тізіп бердік.

Тексеру туралы нені біле аласыз

Сіздің сұрауыңыз бойынша МҚҰ 10 жұмыс күні ішінде биометриялық тексерудің күні мен тәсілін, антифрод-базалармен салыстыру нәтижелерін және қарыз беру кезінде қолданған БЖК мәнін хабарлайды. Бұл қарыз сіздің қатысуыңызсыз рәсімделген жағдайда керек болады: не істеу керегі алаяқтар мен қарыздар туралы мақалада жазылған.

Кредиттік тарихыңызды өзіңіз де тексере аласыз: күнтізбелік жылына бір есеп тегін, оны Мемлекеттік кредиттік бюро, Бірінші кредиттік бюро, eGov немесе ХҚКО арқылы алуға болады. Есептегі қатеге деректі берген кредитор арқылы дау айтуға болады.

Өтінімге қалай дайындалу керек

1. Кредиттік тарихыңызды тексеріп, тіпті бір күндік мерзімі өткен берешекті де жабыңыз.
2. Борыштарға қазір қанша төлейтініңізді және табысыңыздың жартысына тағы қандай төлем сыятынын есептеңіз.
3. Табысыңыз ресми болмаса, оны растайтын құжат дайындаңыз: карта бойынша үзінді.
4. Жасыңыз 21-ге толмаса немесе 55-тен асса, келісімді eGov арқылы алдын ала рәсімдеңіз.
5. Өтінімдерді бір-бірден беріңіз.

Нақты МҚҰ-лардың шарттары — ұсыныстар топтамасында.

Қарыз таңдау

Дереккөздер

• ҚР «Микроқаржы қызметі туралы» Заңы (4-бап) (орыс тілінде)
• ҚНРДА № 92 талаптары: биометрия, келісімдер, антифрод (орыс тілінде)
• ҚНРДА № 50 қаулысы: БЖК және табыс (орыс тілінде)
• ҚР «Кредиттік бюролар және кредиттік тарихтарды қалыптастыру туралы» Заңы (орыс тілінде)